Deel 1 - Brengt een blokkade ons winterweer?
Boterzacht onder zuidweststroming: 10°CWaar komen we vandaan? We kijken wel massaal naar de lange termijn (kerst), maar voor het hele verhaal begin ik bij vandaag. We zien vandaag een hogedrukgebied met zijn kern boven Duitsland-Frankrijk liggen. Aan onze zijde staat er een zachte zuidwestenwind die zowel op hoogte als aan de grond zachte lucht aanvoert. Boven de oceaan zien we een optocht van 3 depressies op rij, aan de Europese zijde staat er een zuidwestenstroming van de Azoren tot aan Finland, aan de Amerikaanse zijde stroomt er koude lucht de oceaan op.
Op onderstaande kaart zijn bij HL (Hoogtelaag) nog 2 gebieden met koude bovenluchten te herkennen. De koude bovenluchten zijn te herkennen aan de slecht leesbare grijze labels voor de temperatuur op 500 hPa. De bel met koude bovenluchten is ook makkelijker te herkennen aan de lage geopotentiale hoogte (de kleuren zijn minder rood of zelfs groen).
Zou jij bij onderstaande kaart nog vertrouwen hebben in enig winterweer in december?
HL = hoogtelaag, een bel met koude bovenluchten die buiig weertype kan veroorzaken.
Met de zuidwestenstroming ligt de temperatuur in vrijwel heel Europa boven normaal. In Finland is de afwijking het hoogste, daar is het de komende dagen gemiddeld 6 graden warmer (t.o.v. 1979-2000 gemiddeld). IJsdagen vinden we daarmee alleen in het uiterste noorden van Lapland. Nachtvorst komt nog wel voor in Oost- en Noord-Europa.
Kleuren: hoogste temperatuur die de komende 3 dagen behaald gaat worden. Rode lijn: uiterste grens nachtvorst komende 3 dagen (GFS data).
Kunnen we de laag bewolking herkennen en verklaren?
Wij zijn niet de enige die te maken hebben met een pak bewolking. De hele noordelijke zijde van het hogedrukgebied boven Duitsland-Frankrijk heeft te maken met lage bewolking (stratus). Aan de zuidzijde van het hoog schijnt de zon. Nancy ligt als zonnige het dichtste bij de Benelux en heeft een zonnige dag gehad.
Satellietbeeld waarop we zien dat het in Zuid-Frankrijk en Spanje grotendeels zonnig is. De Alpen-Massif-Central en Pyreneeën zijn besneeuwd. Boven Engeland ziet men soms een knipoog van de zon.
Weerballon data
In het Rührgebied (Essen) laten ze iedere dag een weerballon op, de o.a. temperatuur en luchtvochtigheid meet. Wij zitten al dagen onder een pak bewolking omdat de onderste kilometer van de atmosfeer vol zit met vocht. Dit vocht kan nergens heen, stapelt zich hier op en condenseert tot wolken. Soms viel er zelfs motregen uit dit pak lage bewolking.
De reden waarom het vocht niet weg kan zien we als de data van de weerballon tonen in een skew-t grafiek. Wanneer de rode temperatuurlijn niet recht omhoog of schuin naar links beweegt, maar juist schuin naar rechts beweegt, spreken we van inversie. Dan wordt de lucht met toenemende hoogte juist warmer. De warmere luchtlaag werkt als een "deken" of "pandeksel".
Hoe hoog zou jij de wolken inschatten? Volgens deze grafiek liggen de wolken op 1300 meter hoogte.
We zien in het grijs de laag waarin het vocht tot wolken gecondenseerd is. Daarboven ligt een warmere laag (inversie). Het dauwpunt is het lichtblauw aangegeven, op 650 hPa zakte het dauwpunt kort naar -50°C, dat viel me op. | Gewijzigd: 14 december 2021, 23:40 uur, door Thijs.
Deel 2 - Brengt blokkade ons winterweer?
Straalstroom gaat grote omweg makenDe straalstroom stroomt van west naar oost op een hoogte van 300 hPa (9 km) over de wereldbol. De straalstroom maakt regelmatig kleine golfbewegingen. Dat wil zeggen, hij schommelt een beetje noord-zuid. Vaak zijn dat kleine schommelingen en verdwijnen deze ook vrij snel. Grote schommelingen waarbij de straalstroom heel ver noord en vervolgens heel ver zuid gaat blijven echter veel langer hangen. Deze stilhangende golfbewegingen in de straalstroom noemen we een blokkade.
Op onderstaande kaart zien we mooi hoe de blokkade boven Europa veel groter is dan alle andere kleinere golven in de straalstroom.
Als de straalstroom ver zuid gaat noemen we dat een trog (blauwe lijnen), als hij ver noordelijk gaat noemen we het een rug (rode lijnen). De zwarte lijn geeft grofweg de straalstroom aan.
Hieronder zie je de blokkade ontstaan. De blokkade ligt eerst met de kern boven Groot-Brittannië.
Boven Oost-Europa ontstaat door deze golfbeweging van de straalstroom een noordelijke stroming waardoor ijskoude lucht afzakt naar Oost-Europa. Maar bereikt deze koude lucht ons wel?
Wat brengt de blokkade ons?
Vanaf donderdag stijgt de luchtdruk boven Groot-Brittannië naar 1043 hPa. Dat is een zéér krachtig hogedrukgebied. Dit hogedrukgebied domineert het weer in Europa.
- Eerst nog zacht t/m zondag
Met hogedruk ten westen van ons, hebben wij een zeer zwakke noordenwind. Onze hele omgeving is nog volgelopen met zachte lucht, dus zonder opklaringen, aflandige wind of transportkou gaat de temperatuur niet dalen.
We houden een inversielaag met lage bewolking waaruit soms motregen valt. Het wordt erg zacht met 7-10°C overdag en 5-6°C 's nachts. - Transportkou is mogelijk, komt traag op gang
Met name in GFS oper gaat het traag. Maandag 20 december zien we een schampschot van koude lucht, en er blijft zachte en vochtige lucht via een lange omweg via de oceaan bij ons binnendruppelen. Daarbij blijft de wind vanaf de Noordzee komen en wordt het niet kouder dan 3-6°C overdag. In de nacht wel nachtvorst.
In EC oper draait de wind al maandag naar het noordoosten, daarmee komt de vorst in de nacht naar dinsdag al binnen. De wind blijft aflandig en de koude lucht blijft in onze omgeving hangen. Temperaturen komen overdag uit rond het vriespunt (0°C), 's nachts is er kans op matige vorst.
Theta-E is een parameter die aangeeft hoe warm & vochtig een luchtsoort is. Dit werkt uitstekend om verschillende luchtsoorten van elkaar te onderscheiden.
Enkele belangrijke zaken
- Neerslagkansen blijvend laag
- Kans op zon neemt toe vanaf zondag
- Sneeuwkans klein (hoogstens kustbuien)
- Droge lucht met laag dauwpunt
Het duurt nog 20 EC runs voordat het kerst is, of in GFS runs 40 stuks. De aflopen 12z van GFS had een bijzonder kerstscenario waarbij de winter op kerstavond "klassiek" vanuit het noordoosten binnenvalt met matige vorst. In dit scenario valt er geen sneeuw en hebben we geen witte kerst, maar de kerstdagen zijn wel ijsdagen. Dat komt niet heel vaak voor.
De 18z van GFS bracht ons 5°C bij de kerstdagen, dus alle opties liggen nog open. De spreiding bedraagt 13°, van -3°C overdag tot 10°C. Er is simpelweg te veel spreiding om echt iets zinnigs over de temperatuur te kunnen zeggen. Ik durf voorzichtig al wel iets te zeggen over wind en neerslag.
De blokkade zal niet zo snel helemaal verdwijnen, dus ik acht de kans vrij groot dat de kerstdagen droog gaan verlopen, met waarschijnlijk weinig wind. Of we zon of vorst gaan zien, ligt echt aan minimale verschuivingen van de as van de blokkade. We zien de runs nog schommelen tussen kou en zachte lucht, dus zolang daar geen eenduidig verhaal uit komt, is het nog onzeker.
- Wellicht droge kerstdagen
- Waarschijnlijk geen storm met de kerstdagen
- Temperatuur kan nog variëren van -10°C tot +13°C
- Kans op zeer hoge luchtdruk (>1030 hPa) aanwezig
- Precies weertype nog zeer onzeker!
Kans op neerslag relatief laag.
Kans op sneeuw het grootste in het noorden (buien vanaf Noordzee), maar met 10-20% nog steeds erg laag.
Kans op ijsdag in het oosten 25%, in het westen 5-15%.
30% kans dat de luchtdruk zeer hoog wordt omdat een blokkade boven de Benelux komt te liggen. Hierbij past weinig wind en zon of lage bewolking.
Dus, brengt deze blokkade ons winterweer?
Om terug te komen op de beginvraag. Tot maandag brengt de blokkade ons in ieder geval geen winterweer, met de aanvoer van vrij zachte lucht. De lucht is vrij droog, dus de kans op sneeuw is vrij klein, hoogstens lichte buitjes tijdens de kerstdagen. Na de kerst zou er wel wat kunnen veranderen met een mogelijke dooiaanval, maar dat is écht te ver weg. Binnen betrouwbare termijn geen sneeuw.
Mijn meest reëele schatting is aanwezig dat de blokkade ons 1-3 dagen licht winters kan geven met voorzichtige ijsgroei, een laag dauwpunt en overdag boven nul en 's nachts vorst. De meest kansrijke dagen zijn 22 en 23 december.
Stoplicht: rood/oranje
Termijn stoplicht: 15 t/m 24 december 2021
Groen: Het is winter binnen de gestelde termijn.
Groen/oranje: Winter staat in de steigers met kans van slagen binnen gestelde termijn.
Oranje:
Bij een voorgaande winterperiode: lijkt deze op zijn einde te zijn.
Bij een voorgaande zachte periode: is er reële kans op winterweer, of kleine kans op winter.
Oranje/Rood: Er is geen kans op winter, maar er is een kleine kans dat winterweer in de steigers wordt gezet.
Rood: Geen kans op winterweer binnen de gestelde termijn.
Definitie winterweer:
De volgende weersomstandigheden kunnen binnen de termijn plaats vinden maar niet langdurig:
- (Stralings) vorst
- Hagel
- Sneeuw (nat en droog)
- IJzel
- IJsregen
Dezelfde weersomstandigheden als bij winterweer alleen hierbij is sprake van (bijna) elke nacht vorst en temperaturen overdag op of onder nul gedurende de periode.
Extra uitleg stoplicht: ik gebruik dit tooltje om de snelle lezers een hoop tekst lezen te besparen zodat je op een snelle manier kan zien of we winters blij worden. | Gewijzigd: 15 december 2021, 00:57 uur, door Thijs.
Ook doet het me deugd dat et stoplicht je er weer is. Het rood dat voorlopig naar oranje kan springen lijkt me de juiste kleur als ik dat zo naast je analyses zie. Hopelijk komt er rond het weekend een oranje uit, want dat is immers de opmaat naar een groen misschien ergens eind volgende week.
Het blijft onzeker maar wel spannend!
Ik heb een verzoek.
Kun je uitleggen wat de effecten zijn van het 500HPA niveau in deca-meters.
Ik probeer de kaartjes te begrijpen doch krijg er niet de vinger achter.
Bij voorbaat dank,
groet,
Ed Bedoel je niet dit ?
https://www.meteolink.nl/educatief/luchtdruk/
Je ziet daar de relatie tussen de luchtdruk en de hoogte in een tabel.
500 HPa is ca 5 kilometer.
Ik heb een verzoek.
Kun je uitleggen wat de effecten zijn van het 500HPA niveau in deca-meters.
Ik probeer de kaartjes te begrijpen doch krijg er niet de vinger achter.
Bij voorbaat dank,
groet,
Ed
Bedankt voor alle leuke reacties! Ik weet niet of het met elkaar te maken had, maar ik zag vandaag ook een knipoog van de zon
Feedback, suggesties, vragen en reacties vindt ik superleuk om te krijgen! Het forum is natuurlijk geen privéblog, dus iedereen mag reageren. Daar hoef je zeker geen meteoroloog voor te zijn (ik ben ook geen meteoroloog). Iets uitleggen vindt het leukste om te doen.
Simpele uitleg
Om de basis van weerkaarten te snappen, is het in feite al voldoende als je de kaarten met luchtdruk aan de grond begrijpt. Als je meer wilt begrijpen (bijvoorbeeld de geopotentiale hoogte) dan moedig ik dat zeker aan, er is altijd meer te leren.
Geopotentiale hoogte wil zeggen: hoe ver je moet stijgen totdat de luchtdruk gedaald is tot een bepaalde waarde.
Luchtdruk neemt af naarmate je hoger de lucht in gaat. Dit komt omdat er naarmate je hoger in de lucht komt, steeds minder lucht boven je is (en steeds meer lucht onder je). Alleen de lucht boven je zal op je drukken: luchtdruk uitoefenen. Lucht heeft ook een gewicht, en deze massa drukt op ons. Wij mensen zijn er echter op ontworpen, dus van de 1013 hPa luchtdruk die we aan het oppervlak normaal hebben, merken we niets.
Wist je dat je met de bekende constante 9,81 kan berekenen hoeveel de lucht weegt. 1013/9,81 = 103 kg. Er rust dus standaard 103 kg aan lucht op onze schouders.
Nu gaan we net zolang omhoog totdat de luchtdruk gedaald is tot 500 hPa, meestal ligt dit zo rond de 550 decameter/5500 meter hoogte. De hoogte waarop de druk gedaald is tot 500 hPa is afhankelijk van temperatuur. Koude lucht krimpt, en warme lucht zet uit, daardoor ligt de 500 hPa geopot. hoogte in de tropen veel hoger. In de tropen krijgt men de meeste energie van de zon binnen. In de poolregio ligt deze hoogte veel lager door de lange poolnacht waarin de pool geen energie van de zon krijgt.
De drijvende kracht achter al ons weer
800 meter verschil lijkt misschien niet heel veel, maar dit verschil is de essentie achter al het weer. De kern van al het weer op aarde ligt bij het verschil in zonnestraling. Daaruit volgt een hoogteverschil, de aarde streeft naar balans en wil alle lucht gelijk verdelen, dus gaat er lucht stromen van de evenaar naar de poolregio.Omdat onze planeet draait is er een corioliskracht en buigt de wind af naar het westen, en zodoende krijg je een straalstroom met een gemiddelde westcirculatie. De straalstroom ligt overigens precies op de grens tussen de warme en koude lucht.
De straalstroom heeft golven, soms vormt er een blokkade uit een grote golf in de straalstroom. Zo'n blokkade kan ons in de winter schaatsweer of sneeuw geven, en dan gaan onze winterhartjes weer harder kloppen...
Gevorderde uitleg: Wat kan ik met de geopotentiale hoogte?
Achteraf is mijn simpele uitleg misschien niet zo simpel. Ik heb onlangs nog een topic geschreven waarin ik uitleg wat voor weerfenomenen je kan herkennen met zo'n kaart met de hoogte van het 500 hPa drukvlak. Dat topic kan je hier vinden: Zo haal je meer informatie uit weerkaarten.
In het kort heeft geopotentiale hoogte de volgende voordelen:
- Informatie over windsnelheden en -richting
- Informatie over temperatuur
- Informatie over sneeuwkans
- Locatie van rugggen en troggen
- Eenvoudigere weergave doorsnede (Skew-T)
- Eenvoudigere berekeningen voor weermodellen
Er valt altijd meer over uit te leggen, dus ik beantwoord graag vragen. | Gewijzigd: 16 december 2021, 00:23 uur, door Thijs.
Toch even de focus op de kerstdagen
Eergisteren schreef ik dat er deze kerstdagen een grotere kans is op iets kouder, droger weer met minder wind. Dat was vooral gebaseerd op het feit dat de blokkade (hogedrukgebied) boven ons hoofd zou blijven. In de tussentijd hebben de runs echter een scenario geschets waarin de hogedruk zich wat terugtrekt. Lagedruk vanaf de oceaan kan mogelijk ons bereiken.Dat hoeft niet per definitie negatief te zijn, GFS schetst momenteel een mislukte dooiaanval die sneeuw achterlaat, ergens rond de kerstdagen. Dat zou erg positief zijn voor alle winterliefhebbers! Echter, er zijn ook runs waar de lagedruk met een kleine verschuiving juist zachte lucht in onze omgeving brengt. Ik ga hier even de runs langs (alle opers dus, voor het ensemble kan je de pluimen bekijken).
GFS 00z 16 december - Droge en vrij koude kerstdagen, geen sneeuw
In deze run hebben we vanaf maandag koudere lucht, in de dagen die volgen hebben we overdag 4°C en 's nachts lichte vorst. Alle neerslag blijft beperkt tot een enkel kustbuitje met lokaal (natte) sneeuw. De wind is zwak en noordelijk, dus i.v.m. de Noordzee duiken we niet de winter in.
Op de 24ste draait de wind naar het oosten en wordt het een stap kouder, met overdag 1-3°C en 's nachts net matige vorst. We kunnen in zo'n geval wel wat ijsgroei verwachten rond de kerstdagen, maar het zal nog niet genoeg zijn voor schaatsen.
We liggen onder een hogedrukgebied, dus het geopotentiaal ligt hoog (gele kleuren), dit wil dus niet zeggen dat er zachte lucht is.
Groene en lichtblauwe kleuren moeten we zien als zachte lucht, we zitten ondanks een zwakke zuid-zuidoostelijke wind nog in de koude lucht.
GFS 06z 16 december - Koude 1ste kerstdag, sneeuw & zachte lucht op 2de kerstdag
In deze run zien we ook onze blokkade afbreken, de wind draait kort naar oostelijke richtingen en zodoende verlopen 24 en 25 december nog net koud. In het noordoosten hebben we bijna ijsdagen. Het is die dagen nog droog.
Op 26 december nadert een dooiaanval (warmtefront) vanuit het westen. Eerst valt er nog sneeuw uit deze dooiaanval, gevolgd door zachte lucht met 2-6°C. De 27ste verloopt nog rond het vriespunt, maar op de 28ste is de verzachting definief met 6-8°C.
Een lagedrukgebied boven Schotland trekt onze kant op.
Dit lagedrukgebied brengt een lading zachte lucht.
GFS 12z 16 december - Sneeuwval op 1ste en 2de kerstdag
In deze run zien we opnieuw lagedruk vanaf de oceaan, maar alles trekt een stuk zuidelijker. Op de 23ste valt er al natte sneeuw in Vlaanderen, gevolgd door sneeuwval op 25 december in Vlaanderen en Zuid-Nederland. De wind is noordoostelijk en er wordt koude lucht aangevoerd, daardoor zijn de kerstdagen ook ijsdagen (Tmax -1°C). De wind neemt ook toe, een klassieke winterinval op 1ste kerstdag.
- GFS 18z en EC 00z, 12z volgen grofweg dit scenario.
Aanvoer van koude lucht vanuit het noordoosten. Lagedrukgebieden trekken zuidelijk, met de zachte lucht tot halverwege Frankrijk.
Dus, verschillende uitkomsten zijn mogelijk
Kerst is nog 32 GFS runs of 16 EC runs weg, dus we moeten nog maarliefst 8 dagen aan runs "overleven". Zoals je ook in de pluim kan zien is de spreiding nog enorm (tussen -2 en 11°C). We zien wel 3 clusters terugkomen in de pluim.
Grofweg 40% van de leden houdt het op 2 frisse dagen (21-22 december) en gaan vervolgens naar de 8°C.
Een andere 40% houdt het voortdurend koud, inclusief de kerstdagen.
In het midden zien we in 20% van de leden een overgang naar zachte lucht. Tijdens de kerstdagen dringt zachte lucht binnen, mogelijk voorafgegaan door een dooiaanval met sneeuw. Daar valt ook de EC 12z oper onder, in die run is de algemene setting goed, maar vallen we net aan de zachte zijde. Dat is het risico, we spelen met een sneeuwkans, maar daarmee is de zachte lucht ook dichterbij.
| Gewijzigd: 17 december 2021, 00:42 uur, door Thijs.
Maar goed, met de tijd neemt de onzekerheid toe en er kan nog altijd plotseling een verassing uit de bus komen. Kijk maar naar Max Verstappen. Waarom dan Max Temperatuur niet?
Maar goed, met de tijd neemt de onzekerheid toe en er kan nog altijd plotseling een verassing uit de bus komen. Kijk maar naar Max Verstappen. Waarom dan Max Temperatuur niet? Het is mijn inziens vrij logisch dat de temperatuurpluim wat opwarmt. De (ijs)koude leden gaan nu namelijk meer gaan neigen naar de scenario´s die de hoofdruns schetsen (zie post van Thijs) waarbij de invloed van depressies toeneemt.
Dit heeft 2 gevolgen:
- Sneeuwkansen nemen toe
- Maar ook dat zachtere lucht dichter bij is
Kan bij dit Topic iets aangepast worden... Bij 'Home' zie ik 2 pagina's klik ik op de laatste post kom ik inderdaad ook op pagina 2 uit... En dan zijn er 4 pagina's (eerdags 5)
Red Sky @ Night show us the lightRed Sky in the morning Sailors take warning.
Kan bij dit Topic iets aangepast worden... Bij 'Home' zie ik 2 pagina's klik ik op de laatste post kom ik inderdaad ook op pagina 2 uit... En dan zijn er 4 pagina's (eerdags 5)
Same here